Năm 905

ĐỜI NGŨ QUÝ (907-959)

1. TÌNH THẾ NƯỚC TÀU

Năm Đinh Mão (907) nhà Đường mất ngôi, nhà Hậu Lương, Hậu Đường,

Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Chu, tranh nhau làm vua. Mỗi nhà được mấy năm,

gồm tất cả là 52 năm, gọi là đời Ngũ Quý hay là Ngũ Đại.

2. HỌ KHÚC DẤY NGHIỆP: KHÚC THỪA DỤ (906-907)

Trước khi nhà Đường sắp mất ngôi độ mấy năm, thì bên Tàu loạn, giặc

cướp nổi lên khắp cả mọi nơi. Uy quyền nhà vua không ra đến ngoài, thế

lực ai mạnh thì người ấy xưng đế, xưng vương. Ở Giao Châu, lúc bấy giờ

có một người họ là Khúc tên là Thừa Dụ, quê ở Hồng Châu (thuộc địa hạt

Bình Giang và Ninh Giang ở Hải Dương). Khúc Thừa Dụ vốn là một người

hào phú trong xứ, mà tính lại khoan hoà, hay thương người, cho nên nhiều

người kính phục. Năm Bính Dần (906) đời vua Chiêu Tuyên nhà Đường,

nhân khi trong châu có loạn, dân chúng cử ông ấy lên làm Tiết độ sứ để cai

trị Giao Châu. Nhà Đường bấy giờ suy nhược, thế không ngăn cấm được,

cũng thuận cho ông ấy làm Tĩnh Hải Tiết độ sứ và gia phong Đồng bình

chương sự.

Năm sau nhà Đường mất ngôi, nhà Hậu Lương phong cho Lưu Ẩn làm

Nam Bình Vương, kiêm chức Tiết độ sứ Quảng Châu và Tĩnh Hải, có ý để

lấy lại Giao Châu.

Khúc Thừa Dụ làm Tiết độ sứ được non một năm thì mất, giao quyền lại

cho con là Khúc Hạo.

3. KHÚC HẠO (907 – 917)

Khúc Hạo lên thay cha làm Tiết độ sứ, lập ra lộ, phủ, châu, xã ở các nơi,

đặt quan lại, sửa sang việc thuế má, việc sưu dịch và lại cho con là Khúc

Thừa Mỹ sang sứ bên Quảng Châu, tiếng là kết hiếu với nhau, nhưng cốt để

dò thám mọi việc hư thực.

Lưu Ẩn ở Quảng Châu đóng phủ trị ở Phiên Ngưng được 4 năm thì mất.

Em là Lưu Cung (trước gọi là Lưu Nham) lên thay. Được ít lâu, nhân có

việc bất bình với nhà Hậu Lương, Lưu Cung tự xưng đế, quốc hiệu là Đại

Việt. Đến năm Đinh Sửu (947) cải quốc hiệu là Nam Hán.

4. KHÚC THỪA MỸ (917 – 923)

Năm Đinh Sửu (917) Khúc Hạo mất, truyền nghiệp lại cho con là Khúc

Thừa Mỹ. Khúc Thừa Mỹ nhận chức Tiết độ sứ của nhà Lương, chứ không

thần phục nhà Nam Hán. Vua nước Nam Hán lấy sự ấy làm hiềm, đến năm

Quý Mùi (923) sai tướng là Lý Khắc Chính đem quân sang đánh bắt được

Khúc Thừa Mỹ, rồi sai Lý Tiến sang làm Thứ sử cùng với Lý Khắc Chính

giữ Giao Châu.