Đi thực tập

                        Kính tặng thầy cô đã giảng dạy lớp SinhA KHSG


Nhân bài viết về kính hiển vi, tôi muốn cùng các bạn Sinh A ôn lại những kỷ niệm thời còn đi học. Đi học thực tập ở phòng thực tập, gọi tắt là đi TP. Tôi rất biết ơn các thầy cô dạo ấy. Dù có thầy cô dạy nhiều, có thầy cô dạy rất ít buổi, nhưng học một chữ cũng phải gọi là thầy vì ‘’nhất tự vi sư’’!

Nhớ lại, khi lần đầu tiên tôi được đứng bên kính hiển vi. Ngỡ ngàng làm sao! Đặt đôi mắt trên kính hiển vi.

Loại một ống kính thì rất dễ nhìn: Tôi nhìn bằng một mắt, còn mắt kia thì nhắm tịt!

Loại hai ống kính phải mở cả hai mắt nhìn vào hai ống kính, rất khó nên phải tập mãi!

Rồi cũng có lúc tôi nhìn được, hai con mắt xuyên hai ống kính nhìn rõ vào mẫu vật thật là thích! Chưa đủ đâu, sau này còn phải xử dụng hai mắt một cách khác nữa: Một mắt nhìn vào kính hiển vi, mắt còn lại dùng để vẽ hình mẫu vật ra tờ giấy, nhìn cho rõ, vẽ cho đẹp! Muốn nhìn rõ, vẽ đẹp thì cái ‘’đầu xanh thơ dại’’ không được nhúc nhích mà phải cố định! Hai con mắt ‘’nai vàng ngơ ngác’’ phải liếc qua liếc lại giữa ống kính và hình vẽ!

Nhớ  ngày ấy, cô Kim Tiển dạy TP thực vật vẽ hình tế bào thực vật loại đơn tử diệp và song tử diệp. Cô Tiển yêu cầu phải có bút chì  mũi thật nhọn, chuốt rồi mài đầu bút chì trên giấy nhám loại mịn thì hình vẽ tế bào đa giác mới sắc sảo. Hôm ấy anh bạn HĐ bị cô Tiển quăng cây bút chì và quăng luôn tờ giấy vẽ hình vì bút chì cùn, đầu tròn vo, lấy gì vẽ rõ nét? Anh giận cô Tiển nên lớn tiếng cự lại cô! Cô Tiển nói:  “ làm biếng ”, anh HĐ làm biếng chuốt bút chì, phải không các bạn? Cuối tuần ấy, Chủ nhật đi lễ, gặp nhau ở nhà thờ Sài gòn, tôi hay gọi cô là chị, cô Tiển nói với tôi câu kinh thánh về sự chậm nóng giận và lòng nhân từ trong tình thương của Chúa. Tôi hiểu và thương cô ở tấm lòng tận tụy với nghề. Vì thương học trò nên cô không thể thực hiện đúng lời kinh thánh dạy là ‘’chậm nóng giận’’ mà phải nóng giận, phải  khắc khe với chúng! Thầy cô luôn mong muốn cho học trò dù ít dù nhiều, trang bị đầy đủ kiến thức để sử dụng khi ra đời tranh giành sự sống. Tìm nghề. Tìm việc. Nuôi thân. Rồi còn gánh vác gia đình, nuôi con cái!

Ngày nay, sóng đời mênh mông, đời đánh trôi giạt, nào sóng thần, bão tố, ... lũ học trò lớp Sinh A chúng tôi bị đánh văng tứ hướng, đi trăm ngàn nẻo đường trên khắp thế giới ...Chúng tôi vẫn đứng vững nhờ có chiếc nôi Sinh A làm nền tảng! Xin cám ơn thầy cô!


Kim Định, Xuân Nhâm Thìn 2012



                                   Kính hiển vi


Kính hiển vi (KHV) là thiết bị dùng để quan sát các mẫu vật có kích thước bé nhỏ mà mắt thường không thể quan sát, bằng cách tạo ra hình ảnh phóng đại của các mẫu vật đó.

Kỹ thuật quan sát và ghi nhận hình ảnh bằng các loại KHV gọi là kỹ thuật hiển vi. Hiện nay có 3 loại phổ biến:

    - KHV quang học

    - KHV điện tử

    - KHV quét đầu dò

1. Kính hiển vi quang học ( KHV QH):

Cho phép quan sát cấu trúc bề mặt của mẫu vật với độ phân giải cao vượt qua giới hạn nhiễu xạ ánh sáng. KHVQH cổ xưa (có từ trường xa) thua kém KHVQH hiện đại (có từ trường gần). KHVQH hiện đại có chức năng quét bề mặt của mẫu vật để thu nhận sóng ánh sáng phát ra, kết quả cho hình ảnh rõ nét có độ phân giải cao:  ngang cở 20 nm, độ phân giải đúng cỡ 2 nm đến 5 nm.

2. Kính hiển vi điện tử (KHVĐT):

Nguồn ánh sáng thay thế bằng chùm điện tử hẹp được tăng tốc dưới hiệu thế từ mười KV đến vài trăm KV. KHVĐT không sử  dụng thấu kính thủy tinh mà là dùng thấu kính từ để hội tụ chùm điện tử, cả hệ thống được đặt trong buồng chân không. Điện tử cao năng lượng vô định hình, có hạ nguyên tử và tiểu nguyên tử không biến đổi (subatomic particles). Tùy  vào sự  tương tác của mẫu vật và chùm điện tử mà có nhiều loại KHVĐT khác nhau. Thí dụ như KHVĐT truyền chùm điện tử chiếu xuyên qua mẫu vật ( nhìn thấy sự khác lạ của cơ quan nội tạng bên trong cơ thể người ta, dùng chẩn đoán bệnh), hay là KHVĐT quét chùm điện tử trên bề mặt mẫu vật.

3. Kính Hiển vi quét đầu dò (KHVQĐD):

Scaning Electron Micro (SEM) Loại kính HV này không sử dụng bức xạ để tạo ảnh mà tạo ảnh qua sự tương tác giữa đầu dò và bề mặt mẫu vật. KHVQĐD có nhược điểm bị giới hạn bởi kích thước đầu dò bé nhỏ. KHV này rất hữu ích cho sự phân tích thành phần hóa học của vật liệu cứng mà không cần phá vỡ mẫu vật. SEM có khả năng phóng to mẫu vật từ 10 lần  đến 300. 000 lần.

Nghệ thuật vẽ và photocopy dưới kính hiển vi:

Trong khi KHVQH chụp được mẫu vật cực nhỏ nhưng chỉ cho được ảnh trắng đen, thì KHVĐT và KHVQĐD cho ra ảnh photocopy có màu sắc. Nhìn 3 hình dưới đây sẽ thấy rõ.



Hình 1:Dưới kính HVĐT, SEM, đầu tiên ra hình trắng đen. Chương trình máy tính sẽ tô màu cho mẫu vật làm nổi bật các chi tiết. Thí dụ, trên nguyên bản đầu tiên là chi tiết đầu muỗi cái Culex có màu trắng đen, được phóng X 10 ( to 10 lần) với đầu và 2 chân trước.

Hình 2 so với hình 3 có khác nhau về màu sắc, làm đậm chi tiết của phần đầu, thân và sợi lông. Màu sắc không giống với màu sắc thật của muỗi Culex. Điều này muốn nhấn mạnh với bạn rằng Photomicrographs cho những hình ảnh có màu sắc không thật nhưng nhằm mục đích tạo ra được những bức ảnh nghệ thuật tuyệt đẹp.

Một số hình ảnh đẹp chụp dưới kính hiển vi:

Tinh trùng

Bọt xà bông


Bộ phận cơ thể người ta

Noãn trứng

Lớp vảy thân cá


Khuẩn ty nấm